Сув энсиклопедияси
ТЕГИРМОН: СУВ КУЧИДАН ФОЙДАЛАНГАН ҚАДИМИЙ ТЕХНОЛОГИЯ
Сув тегирмони дўла, коса, шақилдоқ, тош, гупчак, паррак, ёғоч, хомма каби қисмлардан иборат.
Қадимда Ўрта Осиёда улов қўшиб ишлатиладиган тегирмон ва қўл тегирмонларидан ҳам кенг фойдаланилган. Сув ва шамол тегирмонлари ҳозир ҳам айрим жойларда сақланиб қолган. Ўзбекистон ҳудудида шамол тегирмони йўқ. Ҳудудда донни унга айлантириш учун сув тегирмонларидан кенг фойдаланилган.
Сув тегирмони қандай ишлаган?
Сув тегирмонида сув асосий ҳаракатлантирувчи куч вазифасини бажаради. Сув тегирмони дўла, коса, шақилдоқ, тош, гупчак, паррак, ёғоч, хомма каби қисмлардан иборат.
Новдан тушаётган сув парракка урилиб, тегирмон тошини ҳаракатга келтиради. Тегирмон тошга тегиб турадиган ёғоч эса косани тебратади. Дўладан тушаётган дон косанинг тебраниши натижасида тегирмонтош чуқурчасига тушади. Тош айланиб донни эзади, унга айлантириб, хоммага тўплайди. Хомма унга тўлганда тегирмончи тегирмонни тўхтатиб, унни бўшатиб олади.
Шу тариқа, сув тегирмонида сув оқимининг энергияси механик ҳаракатга айлантирилиб, инсон меҳнати енгиллаштирилган. Бугунги кунда ҳам айрим ҳудудларда анъанавий сув тегирмонларининг намуналари сақланиб қолган.
Манба: Ўзбекистон миллий энсиклопедияси.
Эълон қилинган:
Шунга ўхшаш материаллар
Сув энсиклопедияси
ТУМАН – ҲАВОДАГИ МАЙДА СУВ ТОМЧИЛАРИ
Туман ерга яқин ҳаво совиб, ундаги сув буғи майда сув томчиларига ёки муз кристалларига айланганда ҳосил бўлади.
Сув энсиклопедияси
ХИВАНИНГ МАШҲУР ШАҲАР ҚИЁФАСИ ОСТИДАГИ СУВ ИНФРАТУЗИЛМАСИ
Тегизаминлар гулбидав деб аталувчи ерости сув ўтказгичлари ва адан каби дренаж унсурлари билан биргаликда ёмғир ҳамда ортиқча сувни йиғиш ва йўналтиришга хизмат қилган.