ТУМАН – ҲАВОДАГИ МАЙДА СУВ ТОМЧИЛАРИ

Булутлар денгиз сатҳидан тахминан 19 км баландликкача бўлган турли қатламларда, ҳатто ер юзасига яқин жойда ҳам ҳосил бўлиши мумкин. Туман эса ер юзасига тегиб турадиган булутдир. Туман ерга яқин ҳаво совиб, ундаги сув буғи майда сув томчиларига ёки муз кристалларига айланганда ҳосил бўлади.

Музли туман

Ҳаво жуда совуқ бўлганда, туман таркибида муз кристаллари пайдо бўлиши мумкин. Бундай туман Аляска ва Канаданинг айрим ҳудудларида учрайди.
Баъзан ҳаводаги сув томчилари 0 °К дан паст ҳароратда ҳам суюқ ҳолатда сақланади. Бундай ўта совиган томчилар совуқ йўл юзасига текканда тез музлаб, хавфли муз қатламини ҳосил қилиши мумкин.

Ўта қуюқ туман – кўриш масофасини кескин камайтирувчи ҳодиса.

Ўрмон ёнғинларидан чиққан тутун ва намлик бирлашганда ўта қуюқ туман ҳосил бўлиши мумкин. Тутун заррачалари сув буғининг конденсацияланишига ёрдам беради. Бундай туман йўлларда ҳаракатланишни хавфли қилади.

Туман космосдан қандай кузатилади?

Метеорологик сунъий йўлдошлар туман ва булутларни кузатиш, уларнинг жойлашуви ҳамда тарқалишини аниқлашда ёрдам беради. Кундузи кўринадиган ёруғлик тасвирлари, кечаси эса инфрақизил маълумотлар ва махсус рангли тасвирлардан фойдаланилади.

Туман кузатувида турли мамлакатларнинг сунъий йўлдош тизимлари қўлланади:
Япония – Ҳимаwари-8/9
Хитой – Фенгюн
Европа – Метеосат
АҚШ – НОАА метеорологик сунъий йўлдошлари

Ушбу тизимлар атмосфера ҳодисаларини кузатиш ва об-ҳавони таҳлил қилишга хизмат қилади. Бироқ туман ва паст булутларни сунъий йўлдош тасвирларида бир-биридан ажратиш ҳар доим ҳам осон эмас.