Suv ensiklopediyasi
TEGIRMON: SUV KUCHIDAN FOYDALANGAN QADIMIY TEXNOLOGIYA
Suv tegirmoni doʻla, kosa, shaqildoq, tosh, gupchak, parrak, yogʻoch, xomma kabi qismlardan iborat.
Qadimda Oʻrta Osiyoda ulov qoʻshib ishlatiladigan tegirmon va qoʻl tegirmonlaridan ham keng foydalanilgan. Suv va shamol tegirmonlari hozir ham ayrim joylarda saqlanib qolgan. Oʻzbekiston hududida shamol tegirmoni yoʻq. Hududda donni unga aylantirish uchun suv tegirmonlaridan keng foydalanilgan.
Suv tegirmoni qanday ishlagan?
Suv tegirmonida suv asosiy harakatlantiruvchi kuch vazifasini bajaradi. Suv tegirmoni doʻla, kosa, shaqildoq, tosh, gupchak, parrak, yogʻoch, xomma kabi qismlardan iborat.
Novdan tushayotgan suv parrakka urilib, tegirmon toshini harakatga keltiradi. Tegirmon toshga tegib turadigan yogʻoch esa kosani tebratadi. Doʻladan tushayotgan don kosaning tebranishi natijasida tegirmontosh chuqurchasiga tushadi. Tosh aylanib donni ezadi, unga aylantirib, xommaga toʻplaydi. Xomma unga toʻlganda tegirmonchi tegirmonni toʻxtatib, unni boʻshatib oladi.
Shu tariqa, suv tegirmonida suv oqimining energiyasi mexanik harakatga aylantirilib, inson mehnati yengillashtirilgan. Bugungi kunda ham ayrim hududlarda an’anaviy suv tegirmonlarining namunalari saqlanib qolgan.
Manba: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi.
E'lon qilingan:
Shunga oʻxshash materiallar
Suv ensiklopediyasi
TUMAN – HAVODAGI MAYDA SUV TOMCHILARI
Tuman yerga yaqin havo sovib, undagi suv bugʻi mayda suv tomchilariga yoki muz kristallariga aylanganda hosil boʻladi.
Suv ensiklopediyasi
XIVANING MASHHUR SHAHAR QIYOFASI OSTIDAGI SUV INFRATUZILMASI
Tegizaminlar gulbidav deb ataluvchi yerosti suv oʻtkazgichlari va adan kabi drenaj unsurlari bilan birgalikda yomgʻir hamda ortiqcha suvni yigʻish va yoʻnaltirishga xizmat qilgan.